Rodzime gatunki roślin w ogrodzie

Jednym z ważnych wyzwań ochrony przyrody jest przeciwdziałanie rozprzestrzenianiu się gatunków obcych i inwazyjnych.

Za gatunki obce uznaje się takie, które w wyniku działalności człowieka występują poza swoim naturalnym zasięgiem. Te z nich, które na nowym dla siebie obszarze mają negatywny wpływ na gatunki rodzime, naturalne siedliska i ekosystemy, nazywamy inwazyjnymi gatunkami obcymi. Inwazyjne gatunki zarówno zwierząt, jak i roślin konkurują z rodzimymi o zasoby: pokarm i wodę, światło, miejsce do życia, żerowania, rozrodu. Część z nich tę konkurencję wygrywa i zaczyna się rozprzestrzeniać kosztem gatunków rodzimych.

Prócz negatywnego wpływu na lokalną przyrodę inwazyjne gatunki obce mogą także powodować straty gospodarcze, np. rośliny takie jak rdestowiec japoński i rdestowiec sachaliński często rozrastają się, niszcząc chodniki, parkingi, rury kanalizacyjne czy nawet fundamenty budynków. Niektóre rośliny, jak barszcz Sosnowskiego czy ambrozja bylicolistna, które mogą poparzyć skórę i wywołać silną reakcję alergiczną, stanowią zagrożenie dla zdrowia ludzi.

Zdjęcie: Uczniowie z gimnazjum w Sławęcinie usuwają z prywatnego ogrodu rdestowca sachalińskiego w ramach akcji Zaborskiego Parku Krajobrazowego Obce gatunki inwazyjne? Nie, dziękuję!

Jak to zrobić?

Unikanie sadzenia gatunków obcych oraz usuwanie już występujących

Informacje, czy gatunek jest obcy lub inwazyjny, można znaleźć między innymi w bazie Instytutu Ochrony Przyrody PAN, a także w innych źródłach wymienionych poniżej. Najlepiej w ogóle zrezygnować z upraw roślin nierodzimych, a jeśli zidentyfikujemy gatunek inwazyjny w ogrodzie, warto go od razu usunąć.

Rośliny inwazyjne najlepiej usuwać w całości (z systemem korzeniowym). Zaleca się wyrywanie pojawiających się na wiosnę młodych siewek. Jeśli w ogrodzie rosną już rośliny inwazyjne i nie chcemy ich usuwać, warto minimalizować ich rozprzestrzenianie się poprzez regularne koszenie lub wykopywanie młodych roślin z obszarów wokół uprawy czy rabaty, ścinanie kwiatostanów po przekwitnięciu i ich utylizację, usunięcie rośliny po zakończeniu uprawy.

Odpady roślinne gatunków inwazyjnych należy przekazać do zakładów recyklingu i tam bezpiecznie zutylizować.

Sadzenie roślin rodzimych gatunków

Gatunki rodzime w ogrodzie są ważne dla wielu zwierząt, których pożywieniem są nasiona czy owoce. Poza efektem ekologicznym ich uprawa może mieć także walor estetyczny – poprzez nawiązanie do wyglądu tradycyjnych ogrodów wiejskich i ich typowej roślinności.