Ogrodzenia przyjazne zwierzętom

Ogród przyjazny dzikim zwierzętom przede wszystkim musi być dla nich dostępny – kluczowym elementem jest więc ogrodzenie, które umożliwia zwierzętom swobodne przemieszczanie się.

Najlepsze z tego punktu widzenia są ogrodzenia ażurowe, nie wyższe niż 180 cm, pozbawione ostrych zakończeń, czyli takie, jakie tradycyjnie były stosowane wokół wiejskich zabudowań. Warto zrezygnować z kamiennej czy betonowej podmurówki, a jeśli jest to niemożliwe – zaplanować w niej przepusty o średnicy kilkunastu centymetrów.

Najbardziej przyjaznym zwierzętom, a jednocześnie estetycznym rozwiązaniem jest zastosowanie żywopłotu jako ogrodzenia posesji. Odpowiednio zaplanowany i posadzony zapewni z jednej strony prywatność i ochronę, izolację od hałasu oraz osłonę przed wiatrem, z drugiej – będzie stanowił siedlisko, korytarz umożliwiający przemieszczanie się oraz miejsce żerowania wielu zwierząt. Żywopłot stworzony z odpowiednich gatunków przyczyni się także do lepszego magazynowania wody deszczowej i oczyszczania powietrza.

Obliczenia są orientacyjne, zakładają średnicę pni drzew ok. 5 cm i doskonały stan drzew. Obliczenia bazują na kalkulatorze przystosowanym do warunków amerykańskich – https://mytree.itreetools.org.

Jak to zrobić?

Do stworzenia żywopłotu szczególnie nadają się m.in. ligustr pospolity, berberys, dzika róża czy głóg. Żywopłot stworzony z tych roślin będzie miejscem schronienia, lęgu lub zimowania dla jeży, a także źródłem pokarmu, miejscem odpoczynku lub nawet miejscem zakładania gniazd dla ptaków. Żywopłot wokół ogrodu wpływa na ograniczenie podmuchów wiatru, a to z kolei sprzyja przebywaniu w ogrodzie motyli.

Żywopłoty liściaste są często niedoceniane. Ich zmienność w trakcie sezonu jest urokliwa i wiąże nasze najbliższe otoczenie z rytmem przyrody, a nakłady na ich założenie są z reguły niższe niż przy żywopłotach iglastych. Żywopłoty liściaste mogą być zarówno strzyżone, jak i nieformowane, odpowiednie do ogrodów naturalistycznych, silnie powiązanych z krajobrazem.

Żywopłot z roślin liściastych należy sadzić jesienią lub wczesną wiosną. Pas ziemi, na którym ma być posadzony żywopłot, należy przekopać (np. na głębokość szpadla), usuwając kamienie i korzenie chwastów. Warto także wymieszać kompost lub torf z ziemią (w stosunku 1:2). W formowanych żywopłotach rośliny sadzi się najczęściej w odległości 30–50 cm od siebie, w nieformowanych odległości powinny być większe. Pierwsze cięcie żywopłotu powinno nastąpić w pierwszym roku po posadzeniu. Sposób pielęgnacji warto skonsultować z ogrodnikiem, u którego kupujemy rośliny.

To, kiedy żywopłot zacznie pełnić funkcję osłaniającą czy odgradzającą, zależy od wielkości sadzonek i gatunków, które wybierzemy. Żywopłot z pęcherznicy może odgrywać te rolę już w trzecim sezonie; jednak w przypadku większości roślin wymienionych w tabelce powyżej musi minąć ok. 6–7 lat, zanim żywopłot stanie się w pełni funkcjonalny. Dla grupy "dostojne i eleganckie" okres ten wynosi co najmniej 10 lat.

Podpowiedzi dla planujących i projektujących żywopłot wpisujący się w krajobraz:

• Obserwuj przyrodę i ją naśladuj.
• Sadź rośliny tego samego gatunku w większych grupach.
• Rozplanuj nasadzenia roślin w sposób pozornie przypadkowy, tzn. nie wzdłuż linii prostych.
• Kupując drzewa tego samego gatunku, wybieraj sadzonki różnej wielkości.
• Ogranicz liczbę stosowanych gatunków do 3–4.
• Stosuj gatunki zimozielone tam, gdzie chcesz coś zasłonić.
• Na ciemnozielonym tle sadź rośliny kontrastujące, np. na tle jednolitej zieleni drzew iglastych – wierzby o żółtych pędach widocznych zimą lub derenie o czerwonych pędach czy brzozy o białej korze.

Pamiętaj o zwierzętach

W istniejących zwartych ogrodzeniach warto wykonać otwory przy ziemi, rozcinając i podwijając siatkę, wycinając fragment deski lub wywiercając dziurę w betonowym czy ceglanym murze. Dzięki temu ogród będzie miejscem schronienia na przykład dla jeży, a ułatwiony dostęp do niego będą miały również inne ssaki, płazy czy gady szukające pokarmu lub miejsca rozrodu. Przejścia są ważne szczególnie w ogrodzeniach od strony dróg, które często stają się pułapką dla małych zwierząt. Szukając możliwości przedostania się do ogrodu, zwierzęta te wielokrotnie przechodzą przez drogę i narażają się na śmierć pod kołami przejeżdżających samochodów.

Zdjęcie pokazuje przykładowe przejścia dla jeży zrealizowane w ramach kampanii Ulica Jeży (Hedgehogs Street), realizowanej w Wielkiej Brytanii. Ma ona na celu zatrzymanie spadku liczebności jeży poprzez otwarcie dostępu do ogrodów, a przez to umożliwienie tym zwierzętom bezpiecznego przemieszczania się w poszukiwaniu pożywienia. Zdjęcie: Barnes Elm, Hedgehog Street.