Dzika enklawa w ogrodzie

Jednym ze sposobów na wspieranie ochrony różnorodności biologicznej jest stworzenie ogrodu, który jest spójny (zarówno pod względem krajobrazowym, jak i przyrodniczym) z obszarem, na którym powstaje.

Najlepiej, by cały ogród miał naturalny charakter, jednak jeśli jest to niemożliwe, warto stworzyć w nim "dzikie enklawy". Ich istnienie może zarówno stanowić wkład w ochronę lokalnej przyrody, utrzymanie mikroklimatu ogrodu, jak i mieć walor estetyczny oraz edukacyjny.

Jak to zrobić?

Co dokładnie oznacza "dzikość" w ogrodzie zależy od możliwości i chęci jego właściciela. Ponieważ dzika enklawa ma wspierać lokalną przyrodę, powinna składać się wyłącznie z roślin rodzimych, natomiast gatunki obce i inwazyjne najlepiej usuwać. Nadrzędną zasadą tworzenia dzikiej enklawy powinno być zapewnienie różnorodności i mozaiki siedlisk. Warto tworzyć mikrosiedliska, na przykład poprzez koszenie różnych fragmentów łąki w różnym czasie i z inną częstotliwością, nierównomierne nawożenie (nawozami naturalnymi) czy zostawienie w enklawie fragmentów martwego drewna. Nawet pozostawienie na trawniku kilku głazów lub pnia drzewa spowoduje, że w naszym ogrodzie będzie więcej mikrosiedlisk, atrakcyjnych dla roślin (np. mchów) i zwierząt (np. owadów, jaszczurek), których dotychczas nie mogliśmy obserwować.

W ogrodzie lub enklawie o naturalnym charakterze warto pozwolić na procesy, które zwykle są postrzegane jako niepożądane w ogrodach, takie jak podmoknięcia, zabagnienia terenu czy zaleganie liści, które opadły z drzew i krzewów. Takie procesy pozwalają na tworzenie miejsc przyjaznych dla wielu organizmów. Na przykład pozostawienie pod drzewem niezgrabionych liści użyźnia glebę i stanowi warstwę ochronną dla nasion, cebulek i korzeni roślin, a także dla zimujących pod liśćmi owadów. Z kolei kamienie czy naturalne skalniaki ulokowane w słonecznym i osłoniętym od wiatru miejscu mogą się stać atrakcyjnym miejscem dla gadów – np. jaszczurki zwinki i żyworodnej – ponieważ zapewniają zarówno możliwość wygrzewania się na słońcu, jak i ukrycia się w razie niebezpieczeństwa pomiędzy kamieniami. Jaszczurki żywią się bezkręgowcami, regulują więc liczbę owadów czy ślimaków nie zawsze pożądanych na terenie ogrodu.

Warto również pozwolić przyrodzie współtworzyć enklawę – obserwować i podziwiać naturalne procesy, takie jak pojawianie się koniczyny i babki zwyczajnej wzdłuż wydeptywanych na trawniku ścieżek lub rozrastanie się pokrzyw wzdłuż ogrodzeń czy cieków wodnych.

Pokrzywa jest rośliną jadalną i leczniczą, możemy ją wykorzystać w kuchni, przygotowując zupę lub sałatkę. Pokrzywy można również wykorzystać do zrobienia płukanki do włosów lub wywaru do kąpieli. W ogrodzie warto wykorzystywać płynny nawóz z pokrzyw.